در كنار تلاش هايي كه براي افزايش كارايي، چسبندگي، دوام و قابليت تايرها صورت مي گيرد، يكي از فناوري هايي كه در مورد تاير توسط توليدكنندگان به شدت دنبال مي شود مقابله با پنچري است. كارهاي صورت گرفته در اين زمينه اين نويد را مي دهد كه در آينده مشكل پنچر شدن لاستيك به خاطره ها بپيوندد.
اين تكنولوژي ها به طور كلي به دو دسته قسمت مي شوند: دسته اول تايرهايي هستند كه با برخورداري از ديواره هاي تقويت شده مي توانند در صورت پنچري همچنان به حركت خود ادامه دهند. به اين نوع تايرها پنچررو (Run Flat) مي گويند. دسته دوم تايرها، موسوم به Self Inflating، لاستيك هايي هستند كه با برخورداري از سيستم هاي نصب شده قادر هستند باد تاير را در صورت كم شدن تنظيم كنند.
Run Flat:
بزرگ ترين كاري كه در اين زمينه صورت گرفته در اصل يك بازگشت به گذشته بوده است. تايرهاي اوليه يك پوشش لاستيكي توپر بودند كه دور چرخ را مي گرفته اند. اين موجب سختي سواري مي شد، اما در مقابل مقاومت كاملي در برابر پنچري داشت و در شرايط سخت راه ها دوام خوبي داشت. تايرهاي جديد بسيار پيچيده تر ازگذشته هستند اما از همان اصل استفاده مي كنند، اينكه تاير بدون هوا بتواند حركت كند. يك روش تقويت ديواره هاست كه موجب مي شود تا در صورت خالي شدن باد تاير، وزن ماشين توسط ديواره ها تحمل شود. البته اين قابليت به اين معني نيست كه راننده مي تواند به طور مستمر از لاستيك پنچر شده استفاده كند زيرا اين لاستيك ها در شرايط پنچري تنها مي توانند در حدود 80 كيلومتر و با حداكثر سرعت 85 كيلومتر بر ساعت رانده شوند، يعني به ميزاني كه راننده بتواند خود را به نزديك ترين تعميرگاه برساند. از لاستيك هاي ساخته شده در اين زمينه مي توان به تاير راديال پنچررو گودير (Run-flat Radials) و تاير فشار صفر ميشلن (Zero Pressure) اشاره كرد.
قابليت ديگر اين لاستيك ها نيز در ايجاد امنيت هنگام پنچر شدن مي باشد. لاستيك هاي معمولي بعد از پنچر شدن، بين رينگ و زمين تحت فشار زياد پاره مي شوند كه موجب مي شود تا كنترل ماشين از دست برود اما در تايرهاي پنچررو، در هنگام خالي شدن باد فاصله بين لاستيك و رينگ حفظ مي شود و ماشين در كنترل راننده باقي مي ماند.
يكي از محدوديت هاي اين نوع تايرها در اين است كه طول ديواره آنها بايد كوتاه باشد بنابراين اين نوع از لاستيك ها را در بيشتر ماشين هاي اسپرت (كه تايرهاي كوتاه ديواره دارند) مي توان ديد.
PAX: يكي از فناوريهايي كه در اين زمينه توسط كمپاني ميشلن ارائه شده است سيستم PAX مي باشد. در اين نوع تايرها ديگر ديواره هاي تقويت شده وجود ندارند بلكه به جاي آن از يك حلقه تقويتي داخلي استفاده شده است. هنگامي كه باد تاير خالي مي شود، اين حلقه داخلي كه به رينگ متصل است وزن ماشين را تحمل مي كند.
Pax Tire
اين سيستم برتري هاي زيادي بر تايرهاي پنچررو معمولي دارد. اول اينكه در اين سيستم اتصال لاستيك به رينگ طوري طراحي شده است كه حتي در حالت بدون باد نيز تاير كاملا به چرخ قفل مي شود. از طرف ديگر از آنجايي كه فشار روي ديواره ها نيست، لاستيك مي تواند ديواره بلند باشد و اين موجب مي شود تا اين سيستم براي ماشين هاي سواري و SUV نيز مناسب باشد. برخلاف تايرهاي پنچررو معمولي كه عموما بعد از پنچري قابليت ترميم ندارند و به اجبار بايد تعويض شوند، لاستيك هاي PAX در صورتي كه قطر سوراخ ايجاد شده كمتر از 6 ميليمتر باشد، قابليت تعمير دارند.
Tweel: اين سيستم كه در سال 2005 توسط ميشلن عرضه شد راه حل ديگري براي مشكل پنچري ارائه مي دهد و آن استفاده از تايري است كه اصلا به باد نياز نداشته باشد و واضح است كه تاير بدون باد هيچ گاه پنچر نخواهد شد. در اين لاستيك ها وزن ماشين توسط پره هايي انعطاف پذير و در عين حال مستحكم تحمل مي شود.
Twell Tire
مشكلاتي از جمله هزينه توليد و نيز لرزش و سفتي بيش از اندازه هنوز مانع توليد انبوه اين نوع تايرها شده اند اما در كنار اين مشكلات، اين تايرها برتري هاي فراواني نيز دارند. يكي اينكه تعداد اجزاي آنها بسيار كمتر از لاستيك هاي معمولي است همچنين ديگر نياز به استفاده از نمايشگرها و سنسورهاي فشار باد تاير و هچنين لاستيك زاپاس در اتومبيل نيست، از آنجا كه پره ها مقاومت زيادي در مقابل نيروي وارده از پهلو دارند، اين لاستيك ها قابليت دورگيري بهتري نسبت به لاستيك هاي معمولي خواهند داشت.
Twin Tire: از آنجايي كه بيشتر پنچري ها توسط نفوذ يك جسم در لاستيك صورت مي گيرد، بنابراين ايده استفاده از دو تاير مجزا براي هر چرخ مي تواند در بسيار مواقع از پنچري كامل جلوگيري كند. در اين سامانه رينگ هر چرخ به صورت دو رينگ به هم چسبيده است و كه براي هر كدام يك تاير جدا تعبيه شده است.
Twin Tire
ايده اوليه استفاده از لاستيك دوبل، در ماشين هاي مسابقه اي بوده است كه به آنها اجازه مي داده تا در يك چرخ دو فشار باد مختلف داشته باشند اما از آنجايي كه با پنچر شدن يكي از آنها ماشين مي تواند همچنان به راه خود ادامه دهد، اين تايرها به عنوان لاستيك هاي پنچررو در ماشين هاي خياباني نيز به كار گرفته شدند.
Self-inflating: اين فناوري بيشتر مربوط به تجهيزات كمكي است كه به چرخ و لاستيك اضافه مي شود و قابليت هاي لاستيك هاي پنچررو را ندارد. هدف از طراحي اين سيستم بهينه سازي حركت و امنيت خودرو با بازبيني پيوسته فشار لاستيك ها و نگه داشتن آن در بهترين حالت بوده و به اين معنا نيست كه مي تواند ماشين را با تايري كه ديگر باد را در خود نگه نمي دارد حركت دهد. اي سامانه بيشتر براي نشتي هاي كم لاستيك و يا پنچري هاي جزئي مناسب است. قابليت اين سيستم در نگهداري فشار لاستيك در حالت بهينه تنها براي لاستيك هاي پنچر نيست و در كل استفاده اصلي آن براي لاستيك هاي سالم مي باشد زيرا جلوگيري از كم باد و پرباد شدن لاستيك موجب امنيت بيشتر رانندگي، عمر بيشتر لاستيك ها، مصرف كمتر سوخت و نيز افزايش قابليت هاي خودرو در شرايط و مسيرهاي گوناگون مي شود.
سيستم Self-inflating سه وظيفه مهم را به عهده دارد:
1- تشخيص زمان كم شدن باد لاستيك كه اين مستلزم نظارت مستمر بر فشار باد تمام چرخ هاست.
2- آگاه ساختن راننده
3- باد كردن لاستيك تا اندازه مناسب
در حال حاضر سيستم هاي مختلفي همچون "سيستم مركزي باد تاير (CTIS) "، "سيستم نگهداشت تاير (TMS)"، "سيستم AIRGO"، "سيستم باد تاير مريتور (MTIS)"، سيستم PressureGuard، سيستم TIREMAAX و... توسط سازندگان مختلف ساخته شده و تنوع زيادي در طراحي آنها وجود دارد اما همگي شامل اجزاي اصلي زير مي باشند:
- همگي شامل دريچه ي هوا براي هر چرخ به طور جداگانه مي باشند تا بتوان هر كدام از چرخ ها را به طور مستقل باد كرد.
- همگي داراي حس گرهاي فشار باد براي هر لاستيك هستند كه اطلاعات را به واحد كنترل مي فرستد.
- وجود يك منبع هوا براي اين سيستم الزامي است. براي سادگي معمولا از منابع پنوماتيكي موجود در ماشين مانند تقويت كننده ترمز استفاده مي شود. البته سيستمي براي كنترل ميزان باد در منبع اصلي نيز وجود دارد تا فشار از حد مجاز كمتر نشود.
- براي رساندن هوا از مخزن به لاستيك ها نياز به اتصالاتي است كه معمولا متصل به محورهاست و از محور چرخ توسط لوله هاي خرطومي به لاستيك متصل مي شود.
- عضو ديگري كه به طور مشترك در تمام آنها يافت مي شود، دريچه آزادساز فشار است كه مواقع عادي فشار را در اتصالات كم مي كند تا به آنها در طولاني مدت آسيبي وارد نشود.
